X
حکمت بیماری چیست ؟

حکمت بیماری چیست ؟

حکمت بیماری چیست ؟
بازدید : 10


تردیدی وجود ندارد که در نظام هستی ، هیچ پدیده ای بی حکمت نیست ، هر چند این حکمت ، بر ما پوشیده مانده باشد . در این بخش از مجله سلامتی راستینه ، حکمت بیماری از نگاه طب اسلامی بیان می شود . ...


حکمت بیماری

امام صادق (ع) درباره ی حکمت بیماری فرموده است :

بیماری بر چند گونه است : بیماری آزمون ، بیماری کیفر و بیماری ای که علّت مرگ قرار داده شده است .

امام صادق (ع) در این سخن ، سه حکمت برای بیماری ذکر فرموده اند و این هر سه ، بر دانش طب ، ناشناخته است .

 

حکمت بیماری در تربیت :

مهمترین حکمت بیماری ، نقش سازنده تربیتی آن در زندگی انسان است . از پیامبر خدا روایت شده که در این زمینه فرمودند : بیماری ، تازیانه خدا در زمین است که با آن بندگان خویش را ادب می کند .

آنچه در سخن امام صادق (ع) در تبیین گونه نخست از گونه های بیماری آمده ، یعنی ( بیماری آزمون خود ) ، اشاره ای به همین حکمت است زیرا کلمه بلوی در متن عربی روایت ، به معنای آزمایش است و از سوی دیگر ، فلسفه همه امتحان های الهی نیز تربیت انسان و رشد و شکوفایی استعدادهای نهفته در درون اوست .

البته ، نه فقط حکمت بیماری ها تحقّق امتحان الهی است ؛ بلکه فلسفه ی تندرستی و سلامت نیز همین است . به دیگر سخن ، هر یک از دو حالت تندرستی و بیماری ، آثار تربیتی مثبتی دارند و برای تکامل انسان نیز ضروری اند . در این موضوع ، حکایت جالبی از امام صادق (ع) نقل شده که امیر مؤمنان به بیماری ای گرفتار شد . جمعی ایشان را عیادت کردند و از حال وی پرسیدند و گفتند : ای امیر مؤمنان ، به چه حالتی شب را به روز درآوردی ؟

امام (ع) بر خلاف عادت متعارف فرمودند : أصبَحتُ بِشَرّ … یعنی : با بدی شب را به صبح آورده ام .

آنان از این سخن ، شگفت زده شدند و گفتند : سبحان الله ! آیا این ، سخن چون شمایی است ؟

امام (ع) در پاسخ آنان فرمودند : خداوند متعال می فرماید : خیر و سعادت ، همان تندرستی و بی نیازی است ، و شر نیز ، همان بیماری و فقر است که آزمون و امتحان هستند .

 

حکمت بیماری در پاکسازی جان :

در مورد خطاکاران ، نقش تربیتی بیماری در پاره کردن پرده های غفلت ، بیدار کردن آنها و تزکیه ی جانشان از ناپاکی ها و آلودگی ها تجلّی می یابد ، چنانکه حضرت علی (ع) فرموده است : چون خداوند ، بنده ای را مبتلا به بیماری کند ، به اندازه ی بیماری اش از گناهان او فرو می کاهد .

 

حکمت بیماری

حکمت بیماری در تکامل انسان :

امّا بیماری نیکوکاران و پرهیزگاران ، مرتبه ی آنان را در پیشگاه خداوند متعال بالاتر می برد و به تکاملشان می افزاید .

از پیامبر خدا نقل شده است که فرموده اند :هر فرد ، دارای مرتبه ای در پیشگاه خداوند است ، که گاهی به عمل خویش بدان نمی رسد تا آن هنگام که به ابتلایی در جسم خود آزموده شود و بدین واسطه به آن مرتبت برسد .

با توجّه به آثار تربیتی بیماری در زندگی انسان ، اینکه شخص در همه ی عمر سالم بماند و هیچ گاه بیمار نشود ، از دیدگاه روایات رسیده از معصومان ، پدیده ای نکوهیده است .

پیامبر خدا در این باره می فرمایند : درد همین بس که (هماره ) سلامت باشد .

در حکمت بیماری ، درحدیث دیگری این گونه آمده است :

خداوند ، آن بد نهاد بدکرداری را که به هیچ بلایی در تن و دارایی خویش گرفتار نمی آید ، دوست ندارد .

البته باید به این نکته هم توجّه داشته باشیم که مطلق بیماری ، همانند مطلق تن درستی ، دارای آثار تربیتی مثبتی در انسان نیست . از همین رو ، حضرت موسی (ع) در دعای خویش چنین از خداوند طلب می کرد : خداوندا ! نه آن بیماری ای که مرا زمین گیر کند و نه آن تندرستی ای که به فراموشی تو در افکند ، بلکه حالتی میانه ( می خواهم ) ؛ گاه بیمار شوم تا پس از آن شکر تو گویم و گاه تندرست باشم تا سپاس تو بگذارم .

امیر مؤمنان نیز چنین دعا می کرد : خداوندا ! به تو پناه می برم … از بیماری ای که به خویش مشغولم دارد و از تندرستی ای که به بازی ام سرگرم سازد .

 

حکمت بیماری و کیفر :

در نظام حکیمانه ی هستی مشاهده می کنیم که بیماری برای کسانی که زمینه ی تربیتی را در نفس و روان خویش تباه نساخته اند ، به کنار زدن پرده های غفلت ، آگاهی افزون تر و سازندگی می انجامد ؛ امّا برای کسانی که بدان پایه از آلودگی روحی دچار شده اند که جانشان اصلاح و تربیت را بر نمی تابد ، همین بیماری ، نوعی کیفر الهی به شمار می رود ، چنانکه امام صادق (ع) در حدیثی از آن به عنوان” بیماری کیفر ” یاد کرده اند .

امام رضا ( ع ) نیز درباره ی نقش بیماری برای آنان که استعداد بهره گیری مثبت از آن را دارند و آنان که چنین قابلیتی را دارا نیستند ، فرموده اند : بیماری برای مؤمن ، تطهیر و رحمت ، و برای کافر ، عذاب و لعنت است .

 

حکمت بیماری و عامل مرگ :

گاه در بیماری ، نه حکمت تربیتی نهفته است ، و نه فلسفه ای کیفری ، بلکه مرگ را در پی می آورد . امّا در نظام آفرینش ، مرگ هم بدون حکمت نیست زیرا هر کسی بالاخره طعم مرگ را می چشد .
از دیدگاه احادیث اسلامی ، هر بیماری ای درمانی دارد و یگانه دردی که هیچ درمانی ندارد ، مرگ است . در حدیث نبوی آمده است :

خداوند ، هیچ دردی را فرو نفرستاده ( یا دردی را نیافریده ) ، مگر اینکه درمانی نیز برایش فرو فرستاده ( یا آفریده ) است و کسانی از آن آگاهی یافته اند و کسانی نیز از آن ناآگاه مانده اند ، مگر مرگ

بیماری

سخن پایانی

در پرتو این رهنمودهاست که می گوییم : دانش پزشکی ، به قلّه ی کمال خویش دست نمی یابد ، مگر هنگامی که برای همه بیماری ها درمان کشف کند . امّا با این همه ، بی گمان ، دانش یاد شده نمی تواند برای مرگ ، دارو و درمانی فراهم سازد . از همین جاست که امام صادق (ع) در گفتگوی خود با مدّعی ای که می پنداشت می تواند با مراقبت درست و کامل از بدن و خوردن غذاهای مناسب ، مانع مرگ شود ، بر این نکته تأکید می کند که درمان آن بیماری ای که مقرّر است به مرگ بیانجامد ، امکان ندارد .

ایشان ، به تسلیم شدن سه تن از طبیبان و حکیمان بزرگ در برابر مرگ ، اشاره کرده و فرموده اند :

ارسطو ، که استاد طبیبان بود ، و افلاطون ، که سرآمد حکیمان بود ، و جالینوس ، که پیر و پرتجربه بود ، نتوانستند مرگ را آن گاه که زمانش فرارسید از خویش برانند … و همه مردند … در حالی که در حفظ خویش و در اندیشیدن به آنچه با بدن سازگار است ، از هیچ کوششی در زندگی شان فرو گذار نکردند .

مقاله مرتبط : پاداش بیماری

سایت پزشکی و مجله سلامتی راستینه

نظرات
نام :
ایمیل :
وب سايت :
کد تاييد :
متن دیدگاه :

 کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید  کلیک کنید و لذت ببرید